मुंबई, २७ फेब्रुवारी २०२६ : राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या (अजित पवार गट) राष्ट्रीय अधिवेशनात सुनेत्रा पवार यांनी राष्ट्रीय अध्यक्षपदाची सूत्रे हाती घेतली. वरळीच्या डोम सभागृहात पार पडलेल्या या सोहळ्यात अजित पवारांच्या आठवणींनी सर्वच पदाधिकारी आणि कार्यकर्ते गहिवरले. मात्र, पक्षाच्या संस्थापक शरद पवार यांचा नामोल्लेख टाळण्यात आला आणि नाव न घेता त्यांनाच अप्रत्यक्षपणे लक्ष्य करण्यात आले. या घटनेने एक प्रश्न उपस्थित होतो: ज्या पक्षाची स्थापना स्वतः शरद पवारांनी केली, त्याच पक्षासाठी ते आज खलनायक का ठरले आहेत? हा सोहळा केवळ नेतृत्व परिवर्तनाचा नव्हता, तर पक्षांतर्गत राजकीय द्वेष आणि भावनिक संघर्षाचा एक जिवंत नमुना होता.
सोहळ्यातील भावनिक आवेग आणि अजित पवारांच्या वारशाचा उल्लेख
सुनेत्रा पवार यांच्या पहिल्याच भाषणात अजित पवारांच्या आठवणींनी वातावरण भारावून गेले. "अजितदादांनी ज्याप्रमाणे कुटुंब म्हणून पक्षाला सांभाळले, तशीच मी सांभाळेन," अशी ग्वाही देताना सुनेत्रा यांना हुंदका आवरता आला नाही. पक्षाला 'कुटुंब' आणि 'परिवर्तनाचा विचार' म्हणून संबोधित करत त्यांनी अजित पवारांच्या जिद्द, शिस्त आणि कार्यकर्त्यांच्या ताकदीचा उल्लेख केला. पक्षाची २७ वर्षांची वाटचाल 'ऐन तारुण्यात' असल्याचे सांगत त्यांनी भविष्यातील निर्धार व्यक्त केला. अधिवेशनात उपस्थित खासदार, आमदार, मंत्री आणि कार्यकर्त्यांनी हात उंचावून त्यांच्या निवडीला संमती दिली, ज्यामुळे हा सोहळा एकमताच्या उत्साहाने भरलेला वाटला.
मात्र, या भावनिक क्षणांमध्ये अजित पवारांच्या योगदानाचा वारंवार उल्लेख होत असताना, पक्षाच्या मूळ संस्थापकाचा उल्लेख पूर्णपणे टाळण्यात आला. सुनेत्रा पवारांनी पक्षाच्या स्थापनेपासूनच्या आढाव्यात शरद पवारांचे नाव घेणे टाळले, तर महिला नेतृत्वाचा वारसा सांगताना त्यांनी फक्त आजेसासू शारदाबाई पवार यांचा उल्लेख केला. यातून पक्षांतर्गत विभाजनाची खोलवर रुजलेली जखम स्पष्ट दिसते. अजित पवारांच्या निधनानंतर अवघ्या काही काळातच सुनेत्रा यांची निवड झाली, ज्यामुळे पक्ष 'कुटुंब' म्हणून एकत्र येत असल्याचे चित्र निर्माण झाले. पण हे 'कुटुंब' आता शरद पवारांना वगळूनच पूर्ण होत असल्याचे दिसते.
.jpeg)
अप्रत्यक्ष टीका आणि शरद पवारांना 'खलनायक' ठरवण्याची प्रक्रिया
सोहळ्यातील भाषणांमध्ये शरद पवारांचे नाव न घेता त्यांच्यावर अप्रत्यक्ष टीका करण्यात आली, ज्यामुळे पक्षांतर्गत द्वेषाची तीव्रता अधोरेखित झाली. खासदार सुनील तटकरे यांनी "अजितदादांचा पदोपदी अवमान झाला" असा आरोप करत १९९९ नंतरच्या पक्षाच्या यशाचा श्रेय अजित पवारांना दिला. "२००४ मध्ये ७१ जागा निवडून आल्या, पण अजित पवारांना मुख्यमंत्री का केले नाही?" असा प्रश्न उपस्थित करत त्यांनी अप्रत्यक्षपणे शरद पवारांच्या नेतृत्वावर बोट ठेवले. तसेच, "आमच्या पक्षाविषयी काही बोलाल तर जशास तसे उत्तर दिले जाईल," असा इशारा देत ते आक्रमक झाले.
पक्षाचे कार्याध्यक्ष प्रफुल्ल पटेल यांनीही "आमच्या पक्षाशी ज्यांचा संबंध नाही, असे लोक अजित पवारांच्या निधनाविषयी बोलत आहेत. त्यांच्या पोटात एक आणि ओठात एक आहे," अशी टीका केली. ज्येष्ठ नेते छगन भुजबळ यांनी "दादांचे पार्थिव समोर असतानाच पक्षाच्या विलीनकरणाची चर्चा उपस्थित केली, त्याचे काय?" असा सवाल करत शरद पवार गटाच्या हालचालींवर निशाणा साधला. या सर्व टीकांमध्ये शरद पवारांचे नाव घेण्यात आले नाही, पण संदर्भ स्पष्ट होता. यातून असे दिसते की अजित पवार गट शरद पवारांना 'खलनायक' ठरवण्याच्या प्रक्रियेत आहे, ज्यात पक्षाच्या यशाचे श्रेय अजित पवारांना देऊन शरद पवारांच्या योगदानाला नाकारले जात आहे.
शरद पवारांसाठीचा प्रश्न: संस्थापक ते खलनायक?
राष्ट्रवादी काँग्रेसची स्थापना १९९९ मध्ये शरद पवारांनी केली, जेव्हा ते काँग्रेसपासून वेगळे झाले. पक्षाच्या यशस्वी वाटचालीत शरद पवारांची भूमिका मध्यवर्ती होती, पण आजच्या अधिवेशनात त्यांचा उल्लेख टाळणे हे पक्षांतर्गत फाटाफुटीचे प्रतीक आहे. अजित पवारांच्या निधनानंतर पक्ष दोन गटांत विभागला गेला, आणि सुनेत्रा पवारांच्या पदग्रहणाने अजित गटाने स्वतंत्र ओळख मजबूत करण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, यातून शरद पवारांसाठी एक मोठा प्रश्न उभा राहतो: ज्या पक्षासाठी त्यांनी आयुष्य वेचले, त्याच पक्षात ते आज 'अनुपस्थित' आणि 'टार्गेट' का झाले?
हा सोहळा केवळ नेतृत्व हस्तांतराचा नव्हता, तर भावनिक आणि राजकीय संघर्षाचा. अजित पवारांच्या आठवणींनी एकत्र येणारा हा गट शरद पवारांना वगळून पुढे जाण्याच्या तयारीत आहे. मात्र, पक्षाच्या एकीकरणाच्या चर्चा सुरू असताना हे अप्रत्यक्ष हल्ले भविष्यातील राजकीय समीकरणांना कसे आकार देतील, हे पाहणे औत्सुक्याचे ठरेल. शरद पवार नक्कीच या घडामोडींवर विचार करत असतील – संस्थापक ते खलनायक हा प्रवास त्यांच्यासाठी किती वेदनादायक असेल?
- करण नवले, संपादक
0 टिप्पण्या